FH samfélagið
Sæki umræðuna…

Ný skilaboð

Leitaðu að FH-ing til að hefja samtal.

Velkomin í FH samfélagið

Umræða

Tilkynningar

Úr safninu

Stillingar

Breyta lykilorði

Eyða aðgangi

Miðja prófílmynd

Stilltu andlitið í miðju hringsins. Þannig birtist myndin rétt eins og á Facebook og X.

Breyta greinaflokki
FH

Grein

Samfélagið
Skagamenn taka á móti FH-ingum

Fótbolti

ÍA–FH: Átök tveggja gullaldarliða

ÍA tekur á móti FH á ELKEM-vellinum sunnudaginn 23. ágúst klukkan 17:00. Þar mætast tvö af sigursælustu liðum íslenskrar knattspyrnusögu félög sem byggðu veldi sín á ólíkum tímum en deila sömu sannfæringu um að eiga heima meðal þeirra bestu.

FHingur ·

Það væri ofsagt að kalla ÍA–FH hefðbundinn nágrannaslag. Á milli Akraness og Hafnarfjarðar liggja hvorki bæjarmörk né aldagamlar deilur. Samt fylgir viðureign liðanna sérstök söguleg þyngd.

ÍA var stórveldi íslenskrar knattspyrnu löngu áður en FH vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil. Þegar veldi Skagamanna tók að dvína reis nýtt utan Reykjavíkur að þessu sinni í Kaplakrika.

Þess vegna má lesa sögu félaganna sem sögu tveggja gullaldarskeiða: Skagamenn réðu ríkjum á síðustu öld, FH-ingar tóku við keflinu á þeirri nýju.

Skaginn: Bærinn sem gerði hið ómögulega venjulegt

Íþróttabandalag Akraness var stofnað árið 1946, en knattspyrnusagan í bænum nær lengra aftur. Félögin Kári og Knattspyrnufélag Akraness höfðu áður lagt grunninn að þeirri knattspyrnuvakningu sem síðar varð eitt helsta einkenni bæjarins. ÍA segir nánar frá þessum rótum í sögu félagsins (ia.is).

Fyrsti Íslandsmeistaratitillinn kom árið 1951. Þar með varð ÍA fyrsta liðið utan Reykjavíkur til að vinna efstu deild karla. Það var meira en íþróttaafrek: lítið sjávarpláss hafði rofið einokun höfuðborgarinnar.

Á næstu áratugum varð gula treyjan táknmynd íslenskrar knattspyrnu. Ríkharður Jónsson, Karl Þórðarson, Teitur Þórðarson, Sigurður Jónsson, Guðjón Þórðarson og Gunnlaugssynir eru aðeins hluti þeirra nafna sem tengja má við Skagann.

Sérstaða félagsins fólst ekki aðeins í titlunum heldur hæfileikanum til að framleiða afreksmenn úr óvenju litlu samfélagi. Á Akranesi var fótboltinn ekki eingöngu afþreying. Hann varð hluti af sjálfsmynd bæjarins.

Gullöldin mikla: Fimm titlar í röð

Ekkert tímabil fangar Skagaandann betur en árin 1990–1996.

ÍA féll úr efstu deild árið 1990 og fjárhagur knattspyrnudeildarinnar var veikur. Undir stjórn Guðjóns Þórðarsonar sneru Skagamenn þó strax til baka. Árið 1992 urðu þeir Íslandsmeistarar nýliða og létu ekki þar við sitja.

ÍA vann Íslandsmeistaratitilinn fimm ár í röð, frá 1992 til 1996. RÚV hefur gert þessari óvenjulegu sögu ítarleg skil í heimildarþáttaröðinni Skaginn (RÚV).

Liðið byggðist að stórum hluta á heimamönnum og ungum leikmönnum úr bænum. Meðal þeirra voru Arnar Gunnlaugsson, Bjarki Gunnlaugsson, Þórður Guðjónsson og Lárus Orri Sigurðsson. ÍA vann ekki aðeins; liðið lék oft beinskeyttan og áræðinn sóknarbolta sem gerði það að einu óttalegasta liði íslenskrar knattspyrnusögu.

Árið 1993 vann ÍA til að mynda FH 5–0 í fyrstu umferð og endaði níu stigum fyrir ofan Hafnfirðinga, sem urðu í öðru sæti. Umfjöllun These Football Times um veldi Skagamanna (These Football Times) lýsir því hvernig lið úr um átta þúsund manna bæ tókst að drottna yfir íslenskri knattspyrnu.

ÍA hefur alls orðið:

  • 18 sinnum Íslandsmeistari
  • 9 sinnum bikarmeistari
  • 3 sinnum deildabikarmeistari

Síðasti Íslandsmeistaratitill félagsins kom árið 2001 og síðasti bikartitillinn árið 2003.

FH: Nútímastórveldið tekur völdin

FH var stofnað árið 1929 og knattspyrnudeild félagsins tók síðar til starfa. Lengi vel átti félagið ágæt lið og sterka leikmenn án þess að ná að festa sig varanlega í sessi sem mesta stórveldi landsins.

Það breyttist með afgerandi hætti eftir aldamótin.

Árið 2004 varð FH Íslandsmeistari í fyrsta sinn. Sá titill markaði upphafið að einu mesta yfirráðaskeiði í sögu íslenskrar félagsknattspyrnu.

FH varð Íslandsmeistari:

  • 2004
  • 2005
  • 2006
  • 2008
  • 2009
  • 2012
  • 2015
  • 2016

Það gera átta Íslandsmeistaratitla á aðeins þrettán keppnistímabilum. FH vann jafnframt bikarkeppnina 2007 og 2010 og hefur sjö sinnum unnið deildabikarinn, samkvæmt titlayfirliti KSÍ (KSÍ).

Heimir Guðjónsson varð holdgervingur þessa tímabils. Hann kom að öllum átta Íslandsmeistaratitlum FH sem leikmaður, aðstoðarþjálfari eða aðalþjálfari. Fótbolti.net rakti þátt hans í öllum titlunum (Fótbolti.net).

Á besta skeiði sínu var FH þekkt fyrir stöðugleika, breidd og sterka félagslega umgjörð. Þar sem ÍA-gullöldin er gjarnan tengd ævintýralegri uppskeru úr litlu bæjarfélagi varð FH tákn fyrir vel skipulagt og nútímalegt íslenskt félagslið.

Innbyrðisleikirnir: FH með sterkt tak, en Skaginn getur bitið frá sér

FH hefur almennt haft betur í viðureignum liðanna á þessari öld. Það endurspeglar að hluta ólíka þróun félaganna: FH var í titilbaráttu ár eftir ár á sama tíma og ÍA gekk í gegnum sveiflukenndari tímabil og féll oftar en einu sinni úr efstu deild.

Nýlegir leikir sýna þó að úrslitin eru langt frá því að vera sjálfgefin:

| Dagsetning | Leikur | Úrslit | |---|---|---:| | 28. apríl 2024 | ÍA–FH | 1–2 | | 22. júlí 2024 | FH–ÍA | 1–1 | | 6. október 2024 | ÍA–FH | 4–1 | | 19. maí 2025 | ÍA–FH | 1–3 | | 11. ágúst 2025 | FH–ÍA | 3–2 | | 29. maí 2026 | FH–ÍA | 0–1 |

Fyrri leikur liðanna sumarið 2026 var lokaður og baráttumikill. Ómar Björn Stefánsson kom inn af varamannabekk ÍA og skoraði eina mark leiksins á 76. mínútu. ÍA hafði áður hitt markrammann þrisvar og náði að verja forskotið til leiksloka. Lesa má ítarlega umfjöllun Vísis um 0–1 sigur Skagamanna (Vísir).

Leikirnir hafa einnig boðið upp á stórar sveiflur. Í ágúst 2025 komst ÍA í 2–0 í Kaplakrika, en FH svaraði með þremur mörkum og vann 3–2 þrátt fyrir að hafa misnotað tvær vítaspyrnur. Sú ótrúlega endurkoma er rakin hér (Vísir).

Árið áður vann ÍA aftur á móti sannfærandi 4–1 sigur á heimavelli, í leik þar sem rúmlega 500 áhorfendur studdu Skagamenn í blíðskaparveðri. Vísir fjallaði um sigurinn og stemninguna (Vísir).

Stuðningsmennirnir: Tromman, fánarnir og bæjarstoltið

Stuðningsmannamenning félaganna endurspeglar ólíkt umhverfi þeirra.

Á Akranesi eru tengsl bæjar og liðs óvenju sterk. Hugtakið „Skagamaður“ nær yfir meira en búsetu; það lýsir ákveðinni knattspyrnulegri sjálfsmynd. Fjölskyldutengsl, uppeldisstarf og sagan um heimamenn sem komust í landslið og atvinnumennsku hafa haldið þeirri sjálfsmynd lifandi.

Félagsskapurinn Sterkir Skagamenn (kfia.is) styður knattspyrnudeildina bæði fjárhagslega og félagslega og stendur meðal annars fyrir móttökum fyrir leiki. Á heimaleikjum sjást gulir og svartir fánar og þegar vel gengur getur ELKEM-völlurinn orðið einn stemningsmesti völlur landsins.

FH hefur byggt upp sína eigin sterku knattspyrnumenningu í kringum Kaplakrika.

Stuðningurinn fylgir þó gengi liðanna. Í fyrri leiknum 2026 vakti blaðamaður Vísis athygli á einum ungum FH-stuðningsmanni sem hélt uppi hávaðanum með röddinni og trommu, á meðan Skagamenn fengu góðan stuðning úr gestastúkunni.

Þetta er einmitt kjarni íslenskrar stuðningsmannamenningar: fámennið getur verið sýnilegt, en einstaklingar, fjölskyldur og litlir hópar geta samt breytt allri upplifuninni inni á vellinum.

Meira en þrjú stig

Þegar ÍA og FH ganga út á völlinn mætast ekki aðeins tvö lið í Bestu deildinni.

Þar mætast tvær hugmyndir um hvernig stórveldi verður til.

ÍA stendur fyrir arfleifðina, uppeldið og bæinn sem neitaði að sætta sig við smæð sína. FH stendur fyrir skipulagið, stöðugleikann og félagið sem breytti íslenska valdahlutfallinu eftir aldamót.

Skagamenn hafa þegar unnið FH einu sinni á tímabilinu. FH-ingar mæta því til Akraness með harma að hefna, en einnig með vitneskju um að gula liðið hefur áður brotið niður stærri veldi en þeirra.

ÍA–FH er kannski ekki klassískt derby. En þegar tvö félög með samtals 26 Íslandsmeistaratitla mætast er sagan aldrei langt undan.

---

Heimildir og ítarefni

  • Leikjadagskrá FH og upplýsingar um ÍA–FH – KSÍ (KSÍ)
  • Saga ÍA – Íþróttabandalag Akraness (ia.is)
  • Skaginn – heimildarþættir RÚV (RÚV)
  • The Wistful Romanticism of ÍA – These Football Times (These Football Times)
  • Deildabikarmeistarar frá upphafi – KSÍ (KSÍ)
  • Sterkir Skagamenn – KFÍA (kfia.is)
  • Stuðningsmannafélag FH (fhingar.net)
  • FH–ÍA 0–1 árið 2026 – Vísir (Vísir)
  • FH–ÍA 3–2 árið 2025 – Vísir (Vísir)
  • ÍA–FH 4–1 árið 2024 – Vísir (Vísir)

Til baka í greinar

Breyta umræðuhópi

Eyða umræðuhópi

Breyta þræði

Eyða þræði

Stjórna miðli

Myndasafn